Projectinfo Let's Manga

Let’s manga. Populaire cultuur als vehikel voor de Japanstudie.

De Japanstudie zit sinds enige jaren duidelijk weer in de lift. Na de interesse voor traditionele cultuur (zen-boeddhisme, bushido...) in de jaren zeventig en de populariteit veroorzaakt door Japans' economische succes in de jaren tachtig is deze keer de hedendaagse populaire cultuur voor een aanzienlijk deel de motivatie voor het groeiend aantal studenten. De vorige “golven” worden min of meer gereflecteerd in de opdeling van het japanologie-curriculum in een cultuur-historische en economische richting. De uitdaging voor nu is het accomoderen en incorporeren van deze belangstelling voor populaire cultuur in het curriculum.

Populaire (of massa-)cultuur kan op heel wat manieren gedefinieerd en omschreven worden. De studie ervan heeft natuurlijk ook heel wat facetten. Voor een aantal redenen vinden we dat manga, het Japanse stripverhaal, een goed startpunt is. De iconografische conventies en technieken van manga zijn immers de basis van alle anime-media produkten. Manga is in Japan een echt medium van massacommunicatie letterlijk van dezelfde orde als radio en televisie in Europa. In tegenstelling tot Europa worden manga evenveel voor een volwassen publiek als voor kinderen geschreven. Er zijn manga voor kinderen, adolescenten, meisjes en jongens, salary-men zowel als gepensioneerden. En binnen die onderverdeling op leeftijdscategorieën zijn er nog een hele resem genres. Er zijn manga die lijken op politieke programma’s, over het klaarmaken van visgerechten, over bordspelen of basketbal, over historische veldslagen, familiekronieken zowel als puur entertainende SF-verhalen. Er zijn manga die qua vormentaal tot de avant-garde kunst kunnen gerekend worden, net zoals er manga zijn die met de droogheid van de Financial Times de handelsfricties uit het begin van jaren '80 van de vorige eeuw beschrijven. Ook qua omvang is er een groot verschil. Japanse stripverhalen tellen gemiddeld 300 pagina’s, verschillende werken beslaan duizenden pagina’s. Manga zijn alomtenwoordig--ook ministeries, religieuze organisaties, politieke partijen en bedrijven gebruiken het medium manga, voornamelijk de jōhō manga (informatieve manga) variant, om hun boodschap over te brengen. Op de jaarlijkse verkoop wordt een cijfer geplakt van 5 miljard euro, ongeveer 10 keer de waarde van de hele Europese stripmarkt en zowat 40% van de hele Japanse publicatiesector. Ook als exportproduct is manga/anime meer en meer van belang, naast de stereotiepe elektronica en auto’s. Kortom, het fenomeen is dermate overheersend dat het niet meer te negeren valt en een plaats in het leerplan opeist.